AGTECH101

AGTECH101

เส้นทางก้าวสู่การเป็นสตาร์ทอัพด้านการเกษตร

ภาคการเกษตรมีความสำคัญกับประเทศไทยและทั่วโลก เนื่องจากเป็นแหล่งผลิตอาหารให้กับทุกคนในโลก รวมทั้งประเทศไทยที่เป็นเป็นฐานการผลิตผลิตผลเกษตรที่สำคัญของโลก โดยเห็นได้จากการที่เป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตรสำคัญอันดับต้นๆ ของโลก เช่น ยางพารา มันสำปะหลัง น้ำตาล ปลาทูน่า โดยที่เกษตรกรเปรียบได้เป็นกระดูกสันหลังของชาติ ที่มีจำนวนแรงงานที่เกี่ยวข้องเกือบหนึ่งในสามของประเทศ เมื่อพิจารณาผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศไม่ถึงร้อยละ 10 สะท้อนให้เห็นอย่างหนึ่งคือ เกษตรกรยังคงมีสภาพความเป็นอยู่ที่ยากจน

ดังนั้น เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางสนับสนุนการดำเนินงานตามนโยบายรัฐบาลเพื่อส่งเสริมศักยภาพและยกระดับภาคการเกษตรของประเทศ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) จึงได้มีแผนดำเนินงานเร่งสร้างเสริมความสามารถแก่ผู้ประกอบการธุรกิจที่มุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมแก้ไขปัญหาการเกษตรตลอดห่วงโซ่มูลค่าตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ตลอดจนสนับสนุนให้เกิดระบบนิเวศทางธุรกิจนวัตกรรมเกษตร โดยมุ่งเน้นการสร้างผู้นำแห่งการเปลี่ยนแปลง (change maker) เป็น สตาร์ทอัพด้านการเกษตร หรือ AgTech Startup ที่มุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม มาพลิกโฉมวงการเกษตรได้อย่างยั่งยืน

หลักสูตรนี้มีแนวทางการออกแบบผ่านหลักการของกระบวนการของการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking Process) ที่มุ่งให้เกิดการเข้าใจปัญหาด้านการเกษตรนำไปสู่การสร้างแรงบันดาลใจร่วมกับนำแนวคิดการทำธุรกิจแบบสตาร์ทอัพให้เกิดการคิดแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ โดยมีทั้ง 4 หัวข้อ ได้แก่

  • Module 1 : Discover – ทำความเข้าใจผู้บริโภคเพื่อมองเห็นถึงปัญหา
    นำเสนอในบทที่ 1 - 6
  • Module 2 : Define – คัดกรองและจัดลำดับความสำคัญของสิ่งที่ต้องการจะแก้ไข
    นำเสนอในบทที่ 7
  • Module 3 : Develop – ระดมไอเดียเพื่อแก้ไขปัญหา
    นำเสนอในบทที่ 8-10
  • Module 4 : Deliver – นำไอเดียที่ดีที่สุดไปพัฒนาต่อ และทดลองใช้
    นำเสนอในบทที่ 11


หลักสูตรออนไลน์ “AgTech101...เส้นทางก้าวสู่ความเป็นสตาร์ทอัพด้านการเกษตร” จึงเป็นแนวทางที่สำคัญหนึ่งในการจุดประกายให้กลุ่มคนที่จะมาสร้างความหวังใหม่และตอบโจทย์ปัญหาการเกษตรที่ท้าทาย ด้วยรูปแบบธุรกิจแบบสตาร์ทอัพที่เกี่ยวข้องด้านการเกษตรที่สามารถเติบโตได้อย่างก้าวกระโดดในระยะเวลาอย่างรวดเร็ว ซึ่งได้ออกแบบให้ผู้สนใจได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์สตาร์ทอัพด้านการเกษตรตัวจริงในแนวทางการสร้างธุรกิจนวัตกรรม เพื่อจุดพลังให้กับผู้สนใจการเรียนรู้หลักสูตรนี้ มาสร้างสรรค์เป็นสตาร์ทอัพด้านการเกษตร..เป็นนักบุกเบิกเศรษฐกิจรุ่นใหม่ที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงภาคการเกษตรของไทยและทั่วโลก

เนื้อหาคอร์ส
1. สตาร์ทอัพด้านการเกษตร...ผู้นำการเปลี่ยนแปลงวงการเกษตร
10:00
สอนโดย คุณ มณฑา ไก่หิรัญ ผู้จัดการส่งเสริมนวัตกรรม ฝ่ายพัฒนาผู้ประกอบการนวัตกรรม สำนักงานนวัตกรรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สตาร์ทอัพด้านการเกษตร คือการนำเอาเทคโนโลยีเข้ามาใช้ในวงกรเกษตร เพื่อแก้ปัญหา pain point ต่างๆ โดยแบ่งออกได้ 6 สาขาหลัก ได้แก่ เทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร, การบริหารจัดการฟาร์มด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล, หุ่นยนต์ เครื่องจักรและระบบอัตโนมัติ, รูปแบบการจัดการฟาร์มแบบใหม่, การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว โลจิสติกส์ในการขนส่ง, การบริการ การสร้างตลาดใหม่ของสินค้าเกษตร
เป้าหมายของสตาร์ทอัพการเกษตรคือการเปลี่ยนการเกษตรแบบดั้งเดิมให้เป็นเกษตรอัตโนมัติ, มีการจัดการการเงินให้ถึงมือเกษตรกรได้รวดเร็ว, สามารถสร้างตลาดรูปแบบใหม่ๆ ขึ้นมา, มีการบริหารจัดการของเหลือทิ้งทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์ และสร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศผู้นำทางการเกษตร
2. เทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร
11:10
สอนโดย รศ. ดร.พรรณลดา ติตตะบุตร สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
เทคโนโลยีชีวภาพคือเทคโนโลยีที่นำสิ่งมีชีวิตหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของสิ่งมีชีวิตมาทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงโดยกระบวนการต่างๆ เพื่อให้ได้ลักษณะที่ต้องการ
แนวโน้มด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตรด้านเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตรแบ่งได้ 4 ประเด็นหลัก ได้แก่
1) การใช้ไมโครไบโอมจุลินทรีย์ดินเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตและการเพิ่มผลผลิตของพืช
2) ผลิตภัณฑ์สำหรับควบคุมศัตรูพืชโดยใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีชีวภาพ
3) การสร้างพืชที่มีคุณลักษณะตามความต้องการโดยการดัดแปลงยีน
4) นวัตกรรมด้านการวิเคราะห์ข้อมูลแบบองค์รวมทางชีวภาพ
3. เกษตรดิจิทัล และรูปแบบการจัดการฟาร์มแบบใหม่
10:55
สอนโดย รศ.ดร.สิริวัฒน์ สาครวาสี คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้
เนื่องจากแรงงานภาคการเกษตรลดลง ทำให้เกษตรดิจิทัลมีแนวโน้มที่เติบโตอย่างน่าสนใจหลายด้านในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ได้แก่
1) เกษตรอัตโนมัติ (Automated Agriculture)
2) ระบบวิเคราะห์ข้อมูลและภาพถ่ายด้วยปัญญาประดิษฐ์ (Data and Image analysis by Artificial Intelligence)
3) บล็อกเชนเพื่อการเกษตร (Blockchain for Agriculture)
4) การแปลงกลิ่นและรสเป็นข้อมูลดิจิทัล (Digitizing Aroma and Taste)
เกษตรดิจิทัลยังเข้าไปมีบทบาทในเรื่องของการจัดการฟาร์มแบบใหม่ เช่น โรงงานผลิตพืชขนาดใหญ่เพื่อการประหยัดจากขนาด (Big Plant Factory for Economy of Scale), ฟาร์มเลี้ยงแมลงในร่มแบบปิด (Closed-Type Indoor Insect Farm), ฟาร์มในเขตเมือง (Urban Farming), ผักเก็บเกี่ยวตามต้องการ (Harvest on Demand Vegetable), การปรับปรุงพันธุ์สิ่งมีชีวิตสำหรับฟาร์มรูปแบบใหม่ (Breeding of Organisms for New Farming Model)
4. เครื่องจักรกลเกษตร หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ
10:00
สอนโดย ผศ.ดร.หทัยเทพ วงศ์สุวรรณ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
ภาคการเกษตรในประเทศไทยประสบภาวะขาดแคลนแรงงาน แต่โลกมีความต้องการผลผลิตทางอาหารสูง จึงต้องมีการพัฒนาเทคโนโลยีด้านเครื่องจักรกลหรือ AI เข้ามาแก้ปัญหาภาคการเกษตรให้มากขึ้น โดยจะมีแนวโน้มที่น่าสนใจ ได้แก่
1) การพัฒนาเซนเซอร์เก็บข้อมูล,
2) การนำข้อมูลมาวิเคราะห์เพื่อใช้กับระบบอัตโนมัติหุ่นยนต์
3) การทำเกษตรกรรมโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่
4) การผลิตสัตว์คุณภาพสูง
5) โรงงานผลิตพืชสมุนไพรคุณภาพสูง
6) ระบบอัตโนมัติที่ใช้เทคโนโลยี AI
5. การจัดการหลังการเก็บเกี่ยวและการขนส่ง
10:28
สอนโดย ผศ.ดร.ฐิติพร มะชิโกวา สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
และ ผศ.ดร.พันทิพย์ ปิยะทัศนานนท์ สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ หัวหน้าสาขาวิชาภูมิสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
สตาร์ทอัพที่จะเข้ามาทำธุรกิจหลังการเก็บเกี่ยวหรือด้านการขนส่งของสินค้าทางการเกษตรยังมีพื้นที่อีกมากในประเทศไทย การจัดการที่เหมาะสมจะสามารถคงสภาพผลผลิตสู่ผู้บริโภคได้
การจัดการด้านการเก็บเกี่ยวเป็นขั้นตอนที่มีผลกระทบต่อผลผลิต จำเป็นต้องมีเครื่องมือที่ช่วยลดผลกระทบที่อาจก่อให้เกิดความเสียหาย
นวัตกรรมหลังการเก็บเกี่ยวและการขนส่งมีความสำคัญในระดับประเทศและระดับโลก เพราะในธุรกิจสินค้าเกษตรมีความบอบบางเรื่องการคงคุณภาพของสินค้า ธุรกิจที่จะเข้ามาสนับสนุนจึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้การขนส่งสินค้าเกษตรเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
6. การบริการทางธุรกิจเกษตร และตลาดสินค้าเกษตร
10:12
สอนโดย รศ.ดร.สิริวัฒน์ สาครวาสี คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้
ธุรกิจบริการด้านการเกษตรมันเป็นธุรกิจที่บริษัทให้ความต้องการบางอย่างที่ตอบสนองความต้องการของผู้คน อาจจะเป็นผลิตภัณฑ์ที่เราจับต้องได้ เป็นเทคโนโลยีบางอย่าง ขาย Service หรือบริการที่มีความต้องการอยู่ในตลาด ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมามีแนวโน้มที่น่าสนใจ ได้แก่
1) แพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับส่งสินค้าเกษตรและอาหารแบบด่วนพิเศษ (On-line Platform for high speed delivery of agricultural products and foods)
2) ระบบขนส่งอาหารอัตโนมัติ (Automated Food Delivery)
3) แพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับบริการด้านการเกษตรตามสั่ง (On-line Platform for Agricultural Service On Demand)
4) แชทบอตด้านการเกษตร (Agricultural Chatbot)
5) บริการอาหารและการเกษตรเฉพาะกลุ่ม (Niche Food and Agricultural Services)
7. ปัญหาด้านการเกษตร กับการสร้างโมเดลธุรกิจสตาร์ทอัพเกษตร
09:39
สอนโดย คุณ รพีภัทร เอกพันธ์กุล (น้ำ) เจ้าของรพีภัทรฟาร์ม
ฟาร์มเลี้ยงไก่ชนรพีภัทรฟาร์ม ดำเนินธุรกิจบนพื้นฐานความรัก ตามแนวคิดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีระบบโรงเพาะพันธุ์ไก่ โรงเลี้ยงไก่ โดยไก่ชนจะเป็นสัตว์ที่ต้องการพื้นที่มากกว่าไก่เลี้ยงเพื่อบริโภค มีความพิถีพิถันเรื่องอาหารการกินและวัคซีน รวมถึงการดูแลเมื่อไก่มีอาการเจ็บป่วยไม่สบาย ไก่ชนในรพีภัทรฟาร์มส่วนใหญ่เป็นสายพันธุ์พม่า เป็นที่นิยมสำหรับนักเพาะพันธุ์ไก่และการนำไปเป็นนักกีฬา โดยการทำฟาร์มไก่ชนต้องมีหัวเชื้อสายพันธุ์ที่ดีก่อน จะสามารถเพาะพันธุ์ได้ทายาทที่พันธุ์ดีตามมา จะทำให้ฟาร์มเติบโตได้เรื่อยๆ
8. จากความชอบ และต่อยอดจากบทบาทของนักศึกษาสู่ธุรกิจสตาร์ทอัพ : Novy Drone…อากาศยานไร้คนขับสำหรับการตรวจสอบป้องกันโรคและศัตรูพืช
10:00
สอนโดย คุณ กฤตธัช สาทรานนท์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท โนวี่ (2018) จำกัด
โนวี่โดรนคือบริษัทผู้ผลิตและพัฒนาเทคโนโลยีอากาศยานไร้คนขับ เริ่มจากการรวมทีมไปร่วมแข่งขันโครงการ UAV Start Up 2017 เพื่อพัฒนาโดรนด้านการเกษตร และได้รับรางวัลชนะเลิศจากการแข่งขัน หลังจากนั้นจึงได้แนวคิดมาต่อยอดการทำธุรกิจว่าจุดสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีนวัตกรรมคือการดูที่ปัญหาจริงๆ ของเกษตรกรและตอบโจทย์แก้ปัญหานั้นให้ได้
9. LED ฟาร์ม….ต่อยอดความเชี่ยวชาญสู่ธุรกิจใหม่ด้านการเกษตร
10:02
สอนโดย คุณ ชิงชัย คนธรรพ์สกุล ประธานกรรมการบริหารบริษัท ซีวิค มีเดีย จำกัด
บริษัท ซีวิค มีเดีย จำกัด คือบริษัทผู้ผลิตจอแสดงผล และจอ LED ขนาดยักษ์ และทำหลอดไฟต่างๆ ที่ทดแทนฟูออเรสเซ้นส์ มีความเชี่ยวชาญเรื่องการ Coding program และออกแบบวงจรดิจิทัล รวมถึงเชี่ยวชาญเรื่อง IOT จึงกระโดดเข้ามาสู่ธุรกิจการทำหลอด LED เพื่อใช้ในการปลูกพืชและสร้างโรงงานปลูกพืช (Plant Factory) โดยขั้นตอนการนำไปสู่การสร้างธุรกิจใหม่เกิดจากปัญหาที่ต้องเผชิญในธุรกิจของสินค้าเดิม เช่น คู่แข่งที่มีมากขึ้น, สินค้าไม่เป็นที่ต้องการในตลาดเหมือนเดิม
10. จากพนักงานบริษัทสู่การเป็นธุรกิจสตาร์ทอัพ : Algaeba...แพลตฟอร์มนับลูกสัตว์น้ำด้วยปัญญาประดิษฐ์และคอมพิวเตอร์วิชั่น
10:04
สอนโดย ดร.กันย์ กังวานสายชล CEO และผู้ก่อตั้ง บริษัท อัลจีบา จำกัด
อัลจีบาเป็นบริษัทที่นำความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำมาผนวกกันเพื่อสร้างนวัตกรรมแก้ไขปัญหาให้วงการอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เนื่องจากพื้นที่ของอุตสาหกรรมนี้ยังมีผู้เล่นน้อย จุดเริ่มต้นเลยทำเรื่องสาหร่ายขนาดเล็กเพื่อจะไปเป็นอาหารสัตว์น้ำ แต่ล้มเหลวเนื่องจากจำนวนผู้ซื้อมีไม่มากพอที่จะเลี้ยงบริษัท จึงเปลี่ยทิศทางองค์การโดยนำเอาปัญญาประดิษฐ์เข้ามาแก้ปัญหา
สตาร์ทอัพจะประสบความสำเร็จได้ขั้นแตกคือต้องมีคนจ่ายเงินซื้อธุรกิจจึงจะไปต่อได้ ต้องมีทีมที่เข้มแข็ง และมีเงินทุนที่สนับสนุน การทำธุรกิจสตาร์ทอัพควรต้องผสมผสานความเป็น SME เข้าไป คือการมีโมเดลธุรกิจที่สามารถขยายได้ดีในอนาคต แต่ต้องประพฤติตัวแบบ SME เพื่อจัดการระบบการเงินของธุรกิจ
11. กลไกการสนับสนุนการพัฒนาสู่การเติบโตของสตาร์ทอัพด้านการเกษตร
10:00
สอนโดย คุณ มณฑา ไก่หิรัญ ผู้จัดการส่งเสริมนวัตกรรม ฝ่ายพัฒนาผู้ประกอบการนวัตกรรม สำนักงานนวัตกรรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สิ่งสำคัญของการเป็นสตาร์ทอัพด้านการเกษตรคือ การมี Passion ร่วมกันในการที่จะช่วยพลิกโฉมด้านการเกษตร
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติมีกลไกต่างๆ ที่ร่วมสนับสนุนให้ก้าวไปสู่การเป็นสตาร์ทอัพด้านการเกษตรได้อย่างเร็วขึ้น ได้แก่ โปรแกรมบ่มเพาะและเร่งสร้าง, ทุนสนับสนุนโครงการนวัตกรรมเพื่อเศรษฐกิจและสังคม การสร้าง Community เกี่ยวกับสตาร์ทอัพด้านการเกษตร และการเชื่อมโยงทุกภาคส่วนเพื่อสร้างระบบนิเวศสตาร์ทอัพด้านการเกษตรที่เอื้อต่อการเติบโต
12. แบบประเมินหลังการเรียน
01:12
ผู้ผ่านหลักสูตรสามารถดาวน์โหลดเอกสารเฉลยข้อสอบได้จากบทเรียนนี้ หลังจากนั้นจะเป็นขั้นตอนการประเมินคุณภาพของบทเรียนและระบบการใช้งาน ซึ่งความเห็นของคุณจะช่วยในการพัฒนา NIA Academy MOOCs ต่อไป และในตอนท้ายของแบบทดสอบจะเป็นแบบฟอร์มเพื่อขอใบประกาศนียบัตรออนไลน์ (Online Certificate) ออกให้โดยสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ
เนื้อหาทั้งหมด 12 วิดีโอ รวม 01 ชั่วโมง 53 นาที
วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

1. ปูพื้นฐานสำหรับผู้เริ่มต้นที่สนใจในการสร้างธุรกิจสตาร์ทอัพด้านการเกษตร หรือ AgTech Startup

2. จุดประกายแนวคิดและโอกาสในการสร้างธุรกิจสตาร์ทอัพด้านการเกษตร

3. เข้าใจภาพรวมของระบบนิเวศวิสาหกิจเริ่มต้นด้านการเกษตรของประเทศไทยและกลไกการสนับสนุนต่างๆ
ฟรี
ผู้สอน
มณฑา ไก่หิรัญ

ผู้จัดการส่งเสริมนวัตกรรม ฝ่ายพัฒนาผู้ประกอบการนวัตกรรม สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)

ผศ.ดร.หทัยเทพ วงศ์สุวรรณ

ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ กำแพงแสน
ม.เกษตรศาสตร์

ผศ.ดร.สิริวัฒน์ สาครวาสี

คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้

ดร.พรรณลดา ติตตะบุตร

สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

ผศ.ดร.ฐิติพร มะชิโกวา

สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

ผศ.ดร.พันทิพย์ ปิยะทัศนานนท์

สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ หัวหน้าสาขาวิชาภูมิสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

รพีภัทร เอกพันธ์กุล

เจ้าของรพีภัทรฟาร์ม

กฤตธัช สาทรานนท์

กรรมการผู้จัดการ บริษัท โนวี่ (2018) จำกัด

ชิงชัย คนธรรพ์สกุล

ประธานกรรมการบริหารบริษัท ซีวิค มีเดีย จำกัด

ดร.กันย์ กังวานสายชล

CEO และผู้ก่อตั้ง บริษัท อัลจีบา จำกัด

รีวิว